5 HTP – wat is het en wat doet het?
woensdag 04, 03 2009 by: Atta Category: GezondheidVandaag had ik een uitdaging. Normaal kost het schrijven van een artikel wel wat moeite, maar vaak kende ik de materie al behoorlijk goed voor ik nog maar een woord op het virtuele papier tikte. Vandaag echter, ga ik het hebben over een supplement waar de wetenschap zèlf het nog niet altijd over eens is. Een supplement uit de categorie weinig bekend, maar ook uit de categorie het proberen waard! Het supplement heet 5 HTP. En omdat ik weet dat er waarschijnlijk een discussie zal ontstaan rond dit product, zal ik, waar mogelijk, de bronnen vermelden.
Achtergrondinformatie
Zoals ik wel vaker zal doen bij de veelomvattende, ingewikkelde onderwerpen, geef ik hierbij even een lijstje met wat achtergrondinformatie,die onontbeerlijk is bij het begrijpen van wat ik uitleg.
Serotonine
Serotonine (5-HT, let op: verwar dit niet met 5-HTP) is een neurotransmitter in de hersenen die bijvoorbeeld verantwoordelijk is voor[1]: je stemming, zelfvertrouwen, slaap, emotie, libido en eetlust. Kortom: serotonine is een zeer belangrijke neurotransmitter. Een tekort hieraan kan je onder andere een minder goed gevoel geven over jezelf of leiden tot: nachtmerries, een hogere irriteerbaarheid, paniekaanvallen of zelfs depressies.
Serotonine (5-HT, let op: verwar dit niet met 5-HTP) is een neurotransmitter in de hersenen die bijvoorbeeld verantwoordelijk is voor[1]: je stemming, zelfvertrouwen, slaap, emotie, libido en eetlust. Kortom: serotonine is een zeer belangrijke neurotransmitter. Een tekort hieraan kan je onder andere een minder goed gevoel geven over jezelf of leiden tot: nachtmerries, een hogere irriteerbaarheid, paniekaanvallen of zelfs depressies.
Serotonine syndroom (SS)
Het serotonine syndroom is een gevolg van te hoge serotonine concentraties in je bloed. Echt snel zul je deze staat niet bereiken, tenzij je een MAOI en een SSRI gaat combineren bijvoorbeeld. Het SS is overigens lastig te kwantificeren: je kunt het hebben in een mate dat je er nauwelijks iets van merkt, tot in een mate dat je er helemaal niks meer van merkt, om het zacht uit te drukken. Wat het SS precies behelst is lastig, gezien de grote hoeveelheid mogelijke kenmerken die SS met zich mee kan brengen.
Bijvoorbeeld:
Effecten op het denkproces:- verwardheid
- hallucinaties
– agitatie
– hoofdpijn
– coma (hoewel dit wel erg extreem is)
Effecten op je autonome zenuwstelsel:- bibberen
– zweten
– koorts
– hypertensie
– misselijkheid
– diarree
Effecten op je somatische zenuwstelsel: – spasmen
– trillen
Precursor
Een precursor is een voorloper van een andere stof. Neem bijvoorbeeld bètacaroteen, dit is een precursor van vitamine A. Of zoals progesteron een precursor van o.a. testosteron is.
MAOI
De MAOI (MonoAmine Oxidase Inhibitor) is de nieuwste generatie antidepressiva. Waar een SSRI (zie onder) zich richt op het remmen van de heropname van serotonine, zorgt een MAOI ervoor dat het afbreken van neurotransmitters als serotonine in mindere mate geschiedt. Doordat een MAOI meerdere neurotransmitters beïnvloed, is het een wat risicovollere medicatie. Als basiskennis volstaat dit verhaal, maar compleet is het allerminst. Als je geïnteresseerd bent in het hele verhaal, raad ik je aan om dit stuk te lezen op Wikipedia.
SSRI
Een SSRI (Selective Serotonin Reuptake Inhibitor), zoals ik net eigenlijk voortijdig al aangaf, beïnvloed je serotonine gehalte in de hersenen door de heropname van serotonine af te remmen. Je hersenen hebben namelijk een voorraadje serotonine, en bij bepaalde gebeurtenissen wordt uit deze voorraad geput, en zodra de gebeurtenis voorbij is wordt de ronddrijvende serotonine weer opgenomen. Een SSRI verhindert dat laatste binnen bepaalde mate (afhankelijk van je medicijn en dosis), waardoor je serotonine gehalte een stuk hoger blijft, en je je dus beter kunt gaan voelen. Ook dit is wel flink kort door de bocht, maar het volstaat als basis. Hier kun je het hele verhaal vinden.
Wat kan 5-HTP voor jou betekenen?
5-HTP is de precursor van serotonine. Dit maakt dus dat de suppletie van 5-HTP kan leiden tot een hoger serotoninepeil. Dit kan allerlei positieve effecten hebben. Neem bijvoorbeeld het onderzoek[2] waarin kinderen met nachtmerries 5-HTP kregen, en na een maand was er een verbetering zichtbaar in 93,5% van de kinderen die 5-HTP kregen, en na zes maanden suppletie waren de nachtmerries in 83,9% van de gevallen helemaal weg! Zet dit af tegen de placebogroep, waar 71,4% van de kinderen na zes maanden nog steeds last had van de nachtmerries.
Ook mensen met paniekaanvallen kunnen baat hebben bij 5-HTP. Er zijn namelijk preklinische studies die suggereren dat 5-HT een belangrijke rol speelt bij angstaanvallen[3]. Daarnaast is er een metastudie[4] die laat zien dat middelen als SSRI’s effectief zijn tegen depressie. Hiermee is niet direct gezegd dat 5-HTP dat ook zal zijn, maar het geeft wel stof tot nadenken. Er zijn echter wel studies die laten zien dat 5-HTP en L-Tryptofaan (de precursor van 5-HTP) helpen bij depressie[5] [6].
Ook als je geen mentale problemen hebt kan 5-HTP wat voor je betekenen, speciaal in je cut. In je cut hebben mensen nogal eens last van de zogeheten "carb cravings", oftewel: de "lekkere trek". Het behoeft weinig uitleg dat hieraan toegeven funest voor je dieet is, en de extra uitdaging geen welkome is. 5-HTP helpt deze honger in zoetigheid te voorkomen, is de ervaring van een aantal 5-HTP gebruikers. Een verklaring hiervoor is dat je lichaam tijdens het dieet minder L-Tryptofaan binnen krijgt, en je serotoninepeil dus daalt. Om hiervoor te compenseren wil je lichaam echter zo snel mogelijk L-Tryptofaan aangevoerd zien, en daarom gaat het schreeuwen om zoetigheid. Door het nemen van 5-HTP echter omzeil je dit probleem: je voorkomt namelijk dat je 5-HT peil gaat zakken. Let wel dat dit een theorie is. Weliswaar een pracht van een theorie, maar het blijft een theorie tot het bewezen is;).
Waarom 5-HTP superieur is aan L-Tryptofaan
Zoals je wellicht al wel hebt opgepikt is L-Tryptofaan de absolute grondstof voor serotonine. Dit aminozuur kan worden omgezet naar 5-HTP en dat vervolgens weer naar 5-HT. Een logische vraag die dan in je opkomt, is dan iets als: "kan ik dan beter L-Tryptofaan nemen, of 5-HTP?".
Hoewel ik wel eens gehoord heb dat 5-HTP tot wat meer fluctuaties leidt in je serotoninespiegel, en hoewel de kans op overdoseren wat reëler is, denk ik dat 5-HTP superieur is aan L-Tryptofaan (als je doel het verhogen van je serotoninepeil is in ieder geval).
De argumenten:
- L-Tryptofaan wordt slecht opgenomen, omdat het hetzelfde transportmiddel nodig heeft als een aantal andere aminozuren[7]. Hierdoor wordt de opname dus gigantisch tegengewerkt; je kunt L-Tryptofaan dus niet innemen met eiwitrijke maaltijden.
- De omzetting van L-Tryptofaan naar 5-HT wordt ook nog eens verminderd doordat de opgenomen L-Tryptofaan ook nog omgezet kan worden in niacine (vitamine B3)[8], of energie, of eiwitproductie.
- Van 5-HTP wordt zo’n 70% geabsorbeerd, en de 5-HTP kan alleen worden omgezet naar serotonine[9]. Dit supplement kun je dus probleemloos innemen bij een maaltijd.
Kortom: 5-HTP is in elk opzicht beter dan L-Tryptofaan als het verhogen van je 5-HT-spiegel je doel is.
Stoppen met 5-HTP?
Serotonine is een belangrijke neurotransmitter zoals je al weet. Als je in een keer stopt met het aanvoeren van 5-HTP zou het kunnen dat je hierdoor opeens een dip krijgt, en hiermee afkickverschijnselen.
Er is een keer een studie[10] gedaan naar de effecten van het tijdelijk niet innemen van fluoxetine (Prozac) en paroxetine (Paxil). Prozac is een traag werkend middel, en als je daarmee dus stopt, verdwijnt de werkzame stof geleidelijk. Paxil echter is een middel met een korte halfwaardetijd, dus als je die inname even stil legt, is er ook meteen geen aanvoer van werkzame stof meer. In deze studie namen de mensen 3-5 dagen hun medicatie niet. Hierin kreeg de Prozac groep vele malen minder last van afkickverschijnselen** dan de Paxil groep. Hoewel 5-HTP anders werkt dan de aangehaalde SSRI’s, komt het effect op hetzelfde neer: je serotonine niveau ligt effectief hoger, ofwel door een hogere productie, ofwel door een langere werkingsduur van de SSRI’s. Help dat effect ineens om zeep, en je zou afkickverschijnselen kunnen ondervinden. 5-HTP is een kortwerkend product, net als de Paxil uit de studie. Hoewel ik niet zeker weet of je dan ook meteen een dip gaat krijgen bij het ineens stoppen, zou ik dus met klem aanraden om – zeker na lang gebruik- het gebruik rustig af te bouwen.
** Denk hierbij aan: moeite met sociaal functioneren, depressie, en een veel slechtere score bij een test om te bepalen hoe goed het mentaal met de patiënt gaat.
Verantwoording
In dit artikel heb ik alleen dingen verteld over 5-HTP die ik kan onderbouwen. Ik zie allerhande artikelen voorbijflitsen waarbij beweringen worden gedaan, op basis van onderzoeken waar ik niet bij kan. Dit soort beweringen heb ik dan ook niet vermeld, alles wat ik hier geschreven heb, is onderbouwd (zie de voetnoten), en daar sta ik voor in.
Bij bepaalde stukjes achtergrondinformatie heb ik de links naar Wikipedia bijgesloten, dit omdat Wikipedia kwalitatief nauwelijks onderdoet voor de Encyclopedia Brittanica (4 fouten/pagina tegen 3 fouten/pagina)[11], ook al zullen veel mensen wat anders beweren. Daarnaast zijn de artikelen op Wikipedia vaak overzichtelijk en helder in opbouw, en dat is belangrijk, zeker als je (nog) niet thuis bent in de materie.
Als je nog met vragen zit, stel ze zeker. De stof is bepaald niet makkelijk, en je kunt zoals altijd toch maar beter zeker weten wat je doet;).
Disclaimer Lees de gebruiksaanwijzing van het product zorgvuldig door, en houd je strict aan de
voorschriften. Let vooral goed op de waarschuwing!
voorschriften. Let vooral goed op de waarschuwing!
[1] Altern Med Rev. 1998 Aug;3(4):271-80. (PMID: 9727088)
[2] Eur J Pediatr. 2004 Jul;163(7):402-7. Epub 2004 May 14 (PMID: 15146330)
[3] Neuropsychopharmacology. 2006 Jan;31(1):1-11. (PMID: 16132063)
[4] Br J Psychiatry. 1998 Jun;172:465-71 (PMID: 9828984)
[5] Cochrane Database Syst Rev. 2002;(1):CD003198 (PMID: 11869656)
[6] Altern Med Rev. 1998 Aug;3(4):271-80 (PMID: 9727088)
[7] Altern Med Rev. 1998 Aug;3(4):271-80 (PMID: 9727088)
[8] Altern Med Rev. 1998 Aug;3(4):271-80 (PMID: 9727088)
[9] Altern Med Rev. 1998 Aug;3(4):271-80 (PMID: 9727088)
[10] Int Clin Psychopharmacol. 2002 Sep;17(5):217-25 (PMID: 12177584)
[11] http://www.wired.com/culture/lifestyle/news/2005/12/69844
Loading ...
november 12th, 2009 at 11:00
[...] aanleiding van berichten uit mijn omgeving, en het informatieve artikel over 5-HTP dat collega Atta reeds schreef, werd ik erg nieuwsgierig. Ik was niet op zoek naar een [...]
juli 19th, 2010 at 11:38
Graag wil ik even laten weten wat mijn ervaring is met het gebruik van 5-HTP bij een depressie. Ik heb voor mijn depressie in eerste instantie paroxetine gebruikt, een zogenoemde SSRI die de heropname van serotonine remt. Omdat ik al een te laag serotonine peil had, werkte dit medicijn niet. Daarbij had ik de vervelende bijwerking dat mijn gevoel totaal afgevlakt werd, waardoor werkelijk niets mij meer interesseerde. Vervolgens ben ik begonnen met 5-HTP. En langzaam maar zeker merk ik een duidelijk en positief verschil. Het helpt mij om minder te piekeren en beter te kunnen relativeren, ik heb weer overzicht. Mijn gevoelens zijn er nog (wat erg prettig is), en kan er goed mee omgaan. Daarnaast helpt het mij ook om beter in te slapen, en door te slapen. Ik heb geen last van eventuele bijwerkingen zoals bij antidepressiva en kan er alleen maar positief over zijn.
juli 20th, 2010 at 19:02
Hoi Mona,
Bedankt voor je reactie.
Geweldig om te lezen dat je veel baat hebt bij het gebruik van 5-HTP! En inderdaad natuurlijke supplementen verdienen altijd de voorkeur boven chemische medicijnen. Hoeveel capsules per dag neem je, en wanneer?
Groeten,
Sascha – nrgBOOST.nl
augustus 17th, 2010 at 10:37
[...] Nadat al eerder op nrgBOOST aandacht werd besteed aan 5-HTP, ditmaal wederom een stukje nieuws over dit fijne stofje. Een korte opfrisser valt hier te vinden: 5-HTP – Wat is het en wat doet het? [...]